صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )

167

شرح بر زاد المسافر صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( تحقيق آشتيانى ) ( فارسى )

اعتقاد به ابدى بودن نفس و بقاى آن بعد از بوار بدن با حدوث آن سازش ندارد ؛ چون هر حادثى ، در ماده موجود مىشود ، و مسبوق به ماده و استعداد است ، و بالأخره بسيط نيست ، و هر مركب خارجى ، در آن ، قوهء فساد موجود است و هيچ امر حادثى باقى و دائمى نمىباشد [ 1 ] فقط يك اشكال بر اين مسلك وارد است كه خود اردستانى هم بايد به آن ملتزم شود و آن مطلب از اين قرار است كه : موجود مجرد تام الوجود عقلانى امكان ندارد در مرتبهء متأخر از ذات - با آن كه بر همه جسمانيات احاطه دارد و مجرد تام و در رتبهء مجردات تامه خلق شده است - محل حوادث قرار گرفته و به بدن خاص جزئى تعلق گيرد . و از اين امر مجرد عقلانى و مادهء جسمانى ، موجود واحد داخل در نوع واحد موجود شود ، بدون آن كه در مرتبه‌اى از مراتب وجود ، متحد با ماده باشد . به عبارت واضح‌تر : امكان ندارد از موجود مجرد صرف و مادى محض ، نوع كامل طبيعى حاصل شود ؛ چه آن كه تصرف نفس در بدن ، امرى ذاتى و طبيعى

--> ( 1 ) استادنا في المعارف الحكمية - و هو الحكيم النحرير سيد سادات اعاظم الفقهاء و الحكماء ، آقا ميرزا ابو الحسن قزوينى ادام اللّه ظلاله - اين مسلك را از اردستانى در مقام تقرير عقايد و آراى حكما در امر پيدايش نفس در مجلس درس اسفار نقل و بر آن از جهات متعدد مناقشه نموده و اين مسلك را ابطال فرمودند .